Overgang symptomen: alle signalen op een rij (met checklist)

Kort antwoord: de overgang begint meestal tussen je 40ste en 50ste. De eerste signalen zijn vaak een cyclus die korter, langer of onregelmatiger wordt, slechter slapen en stemmingswisselingen. Opvliegers en nachtzweten komen er vaak later bij. Herken je meerdere signalen uit de checklist hieronder en ben je ouder dan 40, dan is het de moeite waard om het met je huisarts te bespreken.

Wat is de overgang precies?

De overgang is de periode waarin je eierstokken langzaam minder hormonen maken en je menstruatie uiteindelijk stopt. De jaren voor je laatste menstruatie heten de perimenopauze. De laatste menstruatie zelf is de menopauze; dat weet je pas achteraf, als je 12 maanden niet ongesteld bent geweest. Gemiddeld is dat rond je 51ste. Lees ook het verschil tussen perimenopauze en menopauze.

De symptomen op een rij

Je cyclus verandert

Vaak het eerste signaal. Je cycli worden korter of juist langer, je slaat een maand over, of je bloedt opeens veel heviger of langer dan je gewend bent.

Opvliegers en nachtzweten

Een plotselinge golf van warmte in je gezicht, hals en borst, soms met zweten en hartkloppingen. 's Nachts heet dat nachtzweten. Lees wat er gebeurt bij een opvlieger en wat helpt.

Slecht slapen

Moeilijk in slaap komen, vaak wakker worden of om vier uur klaarwakker liggen. Soms door nachtzweten, soms zonder duidelijke reden.

Stemming en prikkelbaarheid

Sneller geïrriteerd, somber of angstig, of woedend om iets kleins. Veel vrouwen herkennen zichzelf even niet.

Vergeetachtig en minder concentratie

Woorden die niet komen, kwijt zijn waar je mee bezig was. Vaak brain fog of hersenmist genoemd.

Gewrichten en spieren

Stijve of pijnlijke gewrichten en spieren, zonder dat je iets anders bent gaan doen.

Vagina, blaas en zin in seks

Een droge vagina, pijn bij het vrijen, minder zin in seks, vaker moeten plassen of sneller een blaasontsteking.

Hartkloppingen, hoofdpijn en huid

Ook hartkloppingen, vaker hoofdpijn of migraine, een droge of jeukende huid en dunner haar horen bij de klachten die veel vrouwen noemen.

Checklist: herken je dit?

• Je bent ouder dan 40.
• Je cyclus is de laatste maanden duidelijk anders.
• Je hebt opvliegers of zweet 's nachts.
• Je slaapt slechter dan een jaar geleden.
• Je stemming schiet alle kanten op.
• Je vergeet vaker woorden of afspraken.
• Je gewrichten of spieren doen vaker pijn.
• Je vagina is droger of je hebt minder zin in seks.

Herken je drie of meer punten? Dan past het bij de overgang. Het is geen diagnose: dezelfde klachten kunnen ook een andere oorzaak hebben, zoals je schildklier, ijzertekort of stress. Daarom is een gesprek met je huisarts zinvol.

Wanneer naar de huisarts?

• Als de klachten je dagelijks leven, werk of slaap flink verstoren.
• Als je jonger dan 40 bent en je menstruatie wegblijft.
• Altijd bij bloedverlies na 12 maanden zonder menstruatie, heel zwaar of langdurig bloedverlies, of bloedverlies na de seks.

Ben je ouder dan 45, dan is een bloedtest meestal niet nodig: de huisarts kijkt naar je leeftijd, je cyclus en je klachten. Lees hoe je het gesprek met de huisarts voorbereidt.

Je klachten bijhouden helpt

Klachten in de overgang komen en gaan, en in tien minuten bij de huisarts vergeet je de helft. Wie bijhoudt wanneer opvliegers komen, hoe ze slaapt en hoe haar cyclus verandert, ziet patronen en kan het gesprek concreet voeren. In PERIOD. meno log je een opvlieger in één tik, houd je je klachten en hormoontherapie bij en maak je een rapport voor je huisarts.

Bronnen: Thuisarts.nl (NHG), Overgang; NHG standaard De overgang; NHS, Perimenopause en Menopause symptoms; NICE NG23. Dit artikel is algemene informatie en geen medisch advies.

Veelgestelde vragen

Wat zijn de eerste tekenen van de overgang?

Vaak een cyclus die verandert: korter, langer, onregelmatiger of heviger. Daarna komen vaak slecht slapen, stemmingswisselingen en opvliegers.

Hoe lang duurt de overgang?

Gemiddeld een aantal jaren. Klachten beginnen vaak al jaren voor de laatste menstruatie en kunnen daarna nog een tijd doorgaan.

Is er een test voor de overgang?

Boven de 45 meestal niet nodig: de huisarts kijkt naar je leeftijd, cyclus en klachten. Hormoontesten schommelen in deze jaren sterk en zeggen dan weinig. Een checklist zoals hierboven helpt je wel om je klachten op een rij te zetten.

Kun je in de overgang nog zwanger worden?

Ja, zolang je nog menstrueert of korter dan een jaar geleden je laatste menstruatie had, kun je zwanger worden. Bespreek anticonceptie met je huisarts.

Wil je je overgang overzichtelijk bijhouden? Download PERIOD. in de App Store of Google Play.