Zware menstruatie en ijzertekort: wanneer is bloedverlies te veel?

Hoeveel bloed verlies je normaal tijdens je menstruatie, wanneer heet het 'zwaar', en waarom veroorzaakt een zware menstruatie zo vaak ijzertekort? Met concrete signalen en wat je eraan kunt doen.

Kort antwoord: gemiddeld verlies je ongeveer 30 tot 40 milliliter bloed per menstruatie, zo'n twee tot drie eetlepels. Vanaf ongeveer 80 ml per cyclus spreken artsen van een zware menstruatie (menorragie). Zware menstruaties zijn wereldwijd een van de belangrijkste oorzaken van ijzertekort bij vrouwen in de vruchtbare leeftijd.

Bijna niemand meet haar bloedverlies in milliliters. Daarom kijken artsen vooral naar praktische signalen, en die kun je zelf ook herkennen.

Wanneer is je menstruatie te zwaar?

Je menstruatie is waarschijnlijk zwaar als één of meer van deze dingen op jou van toepassing zijn:

• Je moet je tampon, maandverband of cup elke één tot twee uur verwisselen of legen.
• Je gebruikt dubbele bescherming (bijvoorbeeld tampon én maandverband) om te voorkomen dat je doorlekt.
• Je verliest stolsels die groter zijn dan een euromunt (ongeveer 2,5 cm).
• Je bloedt langer dan zeven dagen.
• Je moet 's nachts opstaan om je bescherming te verwisselen.
• Je past je dag, werk, sport of sociale afspraken aan op je bloedverlies.

Dat laatste punt is misschien wel het belangrijkste. Als je menstruatie je leven stuurt, is "het valt wel mee" geen goed criterium.

Waarom zware menstruaties tot ijzertekort leiden

Bloed bevat ijzer. Verlies je structureel meer bloed dan je via voeding aanvult, dan slinken langzaam je ijzervoorraden. Dat gebeurt in fases: eerst raakt je opslagijzer (ferritine) op, daarna daalt je hemoglobine en spreken we van bloedarmoede door ijzergebrek.

Het vervelende is dat de eerste fase, een laag ferritine zónder bloedarmoede, al klachten kan geven, terwijl een standaard "Hb-prikje" dan nog normaal kan zijn. Wil je het goed weten, vraag je huisarts dan expliciet naar ferritine, niet alleen Hb.

Signalen van ijzertekort

• Vermoeidheid die niet weggaat met slaap
• Kortademigheid of hartkloppingen bij inspanning
• Bleke huid, bleek tandvlees of binnenkant van je oogleden
• Haaruitval en broze nagels
• Duizeligheid, hoofdpijn, concentratieproblemen
• Koude handen en voeten
• Rusteloze benen 's nachts
• Soms: trek in vreemde dingen zoals ijs of aarde (pica)

Herken je dit? Lees ook waarom je zo moe bent tijdens je menstruatie.

Wat kan zware menstruaties veroorzaken?

Zwaar bloedverlies is een symptoom, geen diagnose. Veelvoorkomende oorzaken zijn onder andere vleesbomen (myomen), poliepen, endometriose en adenomyose, een koperspiraal, schildklierproblemen, stollingsstoornissen (zoals de ziekte van Von Willebrand, die vaak pas laat ontdekt wordt), bepaalde medicijnen zoals bloedverdunners, en de overgangsjaren waarin cycli grilliger worden.

Wat je zelf kunt doen

1. Houd het bij. Noteer per dag hoe zwaar je bloedt, hoe vaak je verwisselt en of er stolsels zijn. Twee tot drie cycli aan data is voor een huisarts veel bruikbaarder dan "het is best veel". In PERIOD. leg je flow en symptomen per dag vast, zonder dat die gegevens verkocht worden.

2. Eet ijzerrijk, slim gecombineerd. Heemijzer uit dierlijke producten (rood vlees, lever) neemt je lichaam makkelijker op dan non-heemijzer uit peulvruchten, tofu, volkoren, noten en donkergroene groente. Vitamine C verhoogt de opname van non-heemijzer flink, denk aan paprika, citrus of kiwi bij je maaltijd. Koffie en thee bij de maaltijd remmen juist de opname; drink ze liever een uur ervoor of erna.

3. Slik niet zomaar ijzertabletten. Te veel ijzer is niet onschuldig, en klachten kunnen ook een andere oorzaak hebben. Laat eerst prikken.

Wanneer naar de huisarts?

Maak een afspraak als je doorlekt ondanks maximale bescherming, langer dan zeven dagen bloedt, grote stolsels verliest, tussendoor bloedt, opeens veel zwaarder bloedt dan je gewend bent, of als je vermoeidheidsklachten hebt. Er is behandeling mogelijk: van tranexaminezuur en hormonale opties tot behandeling van de onderliggende oorzaak.

Dit artikel is algemene informatie en geen medisch advies. Twijfel je? Ga naar je huisarts.

Veelgestelde vragen

Hoeveel ml bloed verlies je normaal per menstruatie?

Gemiddeld 30 tot 40 ml over de hele menstruatie. Boven de 80 ml per cyclus geldt als zwaar bloedverlies.

Zijn stolsels tijdens je menstruatie normaal?

Kleine stolsels zijn normaal, zeker op je zwaarste dagen. Stolsels groter dan ongeveer 2,5 cm die vaak terugkomen zijn een reden om het te laten checken.

Kan een zware menstruatie bloedarmoede veroorzaken?

Ja. Chronisch zwaar bloedverlies is een van de meest voorkomende oorzaken van ijzergebreksbloedarmoede bij menstruerende mensen.

Wil je je bloedverlies en symptomen bijhouden zonder dat je data verkocht wordt? Download PERIOD. in de App Store of via Google Play.